Turystykę korzeni można rozumieć jako połączenie własnego pochodzenia, autentycznej ciekawości i odkrywania świata takim, jaki jest. Dostarczanie wiedzy, umiejętności i możliwości Pierwszy krok można z łatwością wykonać już w szkole, ponieważ jest to miejsce, w którym spędzamy znaczną część życia. Oczywiście rozbudzanie zainteresowania własnymi korzeniami oraz pomaganiem innym w ich odkrywaniu nie jest wyłącznie obowiązkiem nauczycieli i szkół. Potrzebna jest zatem szersza współpraca różnych grup i instytucji. czniowie mogą nauczyć się korzystać nie tylko z własnych wspomnień, lecz także z osobistych historii zapisanych, opowiedzianych lub przekazanych przez innych: Odwiedzanie takich miejsc jak archiwa, biblioteki, muzea, miejsca związane z migracjami oraz dawne obiekty przemysłowe i wiejskie może również pomóc w nawiązaniu głębszej więzi z własnymi korzeniami. Szczególnie ważną rolą szkół, zwłaszcza szkół turystycznych i placówek kształcenia zawodowego, jest pokazanie: Nie tylko projekt klasowy Zacznijmy od prostego projektu klasowego dotyczącego czegoś powszechnie znanego, a jednocześnie często nie do końca odkrytego: DRZEWA GENEALOGICZNEGO. Punktem wyjścia może być nawet jedno rodzinne zdjęcie. Uczniowie najpierw próbują ustalić, gdzie zostało wykonane i kogo przedstawia. Może to skłonić ich do dzielenia się historiami własnych rodzin. Stworzenie drzewa genealogicznego może wzbudzić pierwsze zainteresowanie uczniów ich pochodzeniem. Mogą oni zamieścić w nim nie tylko zdjęcia członków rodziny, lecz także opowiadane przez nich historie, informacje o tym, czym się zajmowali, fragmenty noszonych przez nich ubrań lub charakterystyczne przedmioty, a nawet przepisy potraw, które przygotowywali. Chodzi nie tylko o poznanie twarzy przodków, lecz także ich cech, zajęć i ról pełnionych w społeczeństwie. Takie działanie może następnie doprowadzić do krótszej lub dłuższej podróży do miejsca, w którym żyli przodkowie któregoś z uczniów. Nie powinna to jednak być zwykła wycieczka – warto uczynić ją wartościowym doświadczeniem edukacyjnym. Uczniowie mogliby niemal samodzielnie zaplanować podróż do swoich korzeni, oczywiście przy wsparciu nauczyciela, z wykorzystaniem wskazówek organizacji turystycznych i przy współpracy władz lokalnych. Najważniejszym zadaniem jest więc najpierw wzbudzenie zainteresowania turystyką korzeni. Drugim krokiem jest przekazanie podstawowej wiedzy i umiejętności potrzebnych do prowadzenia poszukiwań, a trzecim – umożliwienie uczniom wykorzystania ich w praktyce. Możemy być zaskoczeni, jak wiele są w stanie się w ten sposób nauczyć i jak dużo wynieść z takiego doświadczenia. Możliwości rozwijania turystyki korzeni istnieją niemal wszędzie – trzeba tylko otworzyć drzwi. References European Commission. (n.d.). Cultural heritage and education. Culture and Creativity. Li, T., McKercher, B., & Chan, E. (2020). Towards a conceptual framework for diaspora tourism. Current Issues in Tourism, 23(17), 2109–2126. Tomczewska-Popowycz, N. (2024). Turystyka sentymentalna Polaków do Ukrainy Zachodniej. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego. UNESCO. (n.d.). Safeguarding intangible cultural heritage in education. UNWTO. (2012). Tourism and Intangible Cultural Heritage. Madrid: World Tourism Organization.

Turystyka korzeni szybko staje się jednym z najbardziej znaczących i opartych na tożsamości trendów turystycznych w Europie. W przeciwieństwie do tradycyjnej turystyki kulturowej koncentruje się na ponownym nawiązywaniu więzi z miejscem pochodzenia rodziny, historią migracji oraz społecznościami przodków. W różnych krajach Unii Europejskiej opracowano innowacyjne modele, które łączą ochronę dziedzictwa, zaangażowanie lokalnych społeczności oraz cyfrowe opowiadanie historii. W artykule przedstawiono wybrane, szczególnie interesujące europejskie dobre praktyki, które mogą stanowić źródło inspiracji dla edukatorów, przedstawicieli branży turystycznej oraz decydentów. 1. Włochy: turystyka korzeni oparta na społecznościach lokalnych i model „Turismo delle Radici” Włochy są jednym z najbardziej zaawansowanych obszarów rozwoju turystyki korzeni, przede wszystkim ze względu na liczebność włoskiej diaspory. Włoskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych ogłosiło rok 2024 Rokiem Turystyki Korzeni, wspierając lokalne samorządy w tworzeniu ofert dostosowanych do potrzeb potomków włoskich emigrantów. Do najważniejszych elementów tego modelu należą: 2. 2. Portugalia: Portugalska Rada Diaspory i mapowanie dziedzictwa Portugalia stworzyła rozbudowaną sieć współpracy, która łączy społeczności diaspory z regionami ich pochodzenia. Portugalska Rada Diaspory współpracuje z samorządami lokalnymi przy tworzeniu: Model ten wyróżnia się wielopoziomowym systemem zarządzania, łączącym instytucje krajowe, władze lokalne oraz organizacje reprezentujące diasporę. 3. Irlandia: turystyka genealogiczna i muzeum EPIC Irlandia jest światowym pionierem turystyki opartej na genealogii. Muzeum EPIC The Irish Emigration Museum w Dublinie oferuje: Irlandzkie podejście pokazuje, w jaki sposób cyfrowe narzędzia służące prezentowaniu dziedzictwa mogą zmieniać i wzbogacać doświadczenia odwiedzających. 4. Hiszpania: lokalne archiwa i międzypokoleniowe opowiadanie historii W kilku regionach Hiszpanii, zwłaszcza w Galicji i na Wyspach Kanaryjskich, podjęto działania obejmujące: Model ten podkreśla znaczenie międzypokoleniowego przekazywania wiedzy w turystyce korzeni. 5. Grecja: angażowanie diaspory poprzez szlaki kulturowe Grecja opracowała tematyczne szlaki przeznaczone dla turystów poszukujących swoich rodzinnych korzeni. Łączą one: Szlaki te są projektowane wspólnie z lokalnymi społecznościami, co pozwala zachować autentyczność doświadczeń oraz szacunek wobec miejscowej kultury. 6. Transgraniczna dobra praktyka: region Dunaju Kraje położone wzdłuż Dunaju, w tym Austria, Węgry, Serbia, Rumunia i Bułgaria, współpracują w zakresie tworzenia: Model ten pokazuje, że ponadnarodowe dziedzictwo może stać się istotnym czynnikiem rozwoju turystyki korzeni. Co decyduje o sukcesie tych modeli? Najbardziej skuteczne inicjatywy z zakresu turystyki korzeni w Europie mają pięć wspólnych elementów: Elementy te sprawiają, że turystyka korzeni nie jest jedynie nostalgiczną podróżą do przeszłości, ale może stać się doświadczeniem prowadzącym do głębszego poznania kultury, historii oraz własnej tożsamości. References European Commission. (2023). Cultural heritage and tourism: Policy reports and initiatives. Publications Office of the European Union. EPIC The Irish Emigration Museum. (2022). Digital heritage and diaspora engagement: Case studies. EPIC Museum Press. Hellenic Foundation for Culture. (2021). Diaspora cultural initiatives and heritage routes. Athens: HFC Publications. Italian Ministry of Foreign Affairs and International Cooperation. (2024). Turismo delle Radici: National guidelines for the Year of Roots Tourism. MAECI Press. Portuguese Diaspora Council. (2022). Annual report on diaspora engagement and heritage programs. Lisbon: CDE Publications. Xunta de Galicia. (2021). Galicia Aberta: Programs for diaspora communities. Santiago de Compostela: Xunta Press.

Kiedy myślimy o tradycyjnym muzeum historycznym, zwykle wyobrażamy sobie zakurzone gabloty, długie opisy eksponatów i ciche, rozległe sale. Tymczasem EPIC The Irish Emigration Museum, mieszczące się w odrestaurowanym XIX-wiecznym magazynie tytoniowym w dzielnicy portowej Dublina, przełamuje wszystkie te stereotypy. WIDEO: EPIC trzykrotnie zdobyło tytuł Najlepszej Atrakcji Turystycznej Europy w konkursie World Travel Awards. Jest także pierwszym na świecie w pełni cyfrowym muzeum. Nie ogranicza się do prezentowania historii – ożywia poruszające, tragiczne i pełne sukcesów losy 10 milionów osób, które opuściły Irlandię. Przy wejściu otrzymujesz paszport Interaktywna podróż rozpoczyna się już w chwili zakupu biletu. Zamiast zwykłego kuponu odwiedzający otrzymuje pamiątkową książeczkę w formie paszportu. Przemieszczając się przez 20 nowoczesnych, interaktywnych galerii, można korzystać ze specjalnych stanowisk i wbijać pieczątki dokumentujące kolejne etapy zwiedzania. To pomysłowe i angażujące rozwiązanie nawiązuje do rzeczywistych podróży odbywanych przez miliony irlandzkich emigrantów na przestrzeni dziejów. To pierwsze na świecie w pełni cyfrowe muzeum Nie znajdziemy tutaj starożytnych artefaktów ani tradycyjnych eksponatów. Zamiast nich EPIC wykorzystuje nowoczesne technologie immersyjne, które oddziałują na różne zmysły odwiedzających. Historia została uporządkowana wokół czterech głównych tematów Zamiast prowadzić odwiedzających przez suchą, chronologiczną narrację, muzeum przedstawia złożoną historię irlandzkiej diaspory w ramach czterech przystępnie opracowanych obszarów tematycznych. Temat Czego można się dowiedzieć Migration O trudnych realiach opuszczania ojczyzny oraz o środkach transportu — od drewnianych statków używanych 1500 lat temu po współczesne samoloty. Motywacje O złożonych przyczynach emigracji, obejmujących nie tylko Wielki Głód, ale również prześladowania religijne, wojny i pragnienie przygody. Wpływ O tym, jak irlandzcy politycy, naukowcy, muzycy, pisarze i sportowcy wpływali na historię i kulturę wielu krajów świata. Diaspora współcześnie O tym, jak irlandzkie dziedzictwo rozwija się obecnie na całym świecie, łącząc ludzi od Ameryki po Australię. Odkrywanie nieoczywistych powiązań na świecie Jednym z najbardziej fascynujących elementów wizyty w EPIC jest uświadomienie sobie, jak silnie irlandzkie pochodzenie wpisało się w historię i kulturę innych państw. W kolejnych galeriach można zobaczyć, w jaki sposób tradycyjna muzyka irlandzka wpłynęła na rozwój amerykańskiego country i bluegrassu. Można również prześledzić nieoczywiste pochodzenie znanych postaci i odkryć irlandzkie korzenie takich osób jak John F. Kennedy czy legenda rocka Kurt Cobain. Możesz zbadać historię własnej rodziny Osoby podejrzewające, że mają irlandzkie korzenie, mogą rozszerzyć swoją wizytę o pobyt w Irish Family History Centre, które znajduje się w tym samym budynku.Za dodatkową opłatą można spotkać się z genealogiem i skorzystać z jego pomocy podczas przeszukiwania historycznych spisów ludności, aktów urodzenia oraz aktów małżeństwa. Pozwala to rozpocząć poszukiwania własnych przodków i odtworzyć historię rodziny. Zaplanuj wizytę – bilety i godziny otwarcia w 2026 roku Lokalizacja: The CHQ Building, Custom House Quay, Dublin 1. Muzeum znajduje się nad rzeką Liffey, w niewielkiej odległości od centrum miasta.Godziny otwarcia: codziennie od 10:00 do 18:45. Ostatnie wejście możliwe jest o godzinie 17:00.Czas zwiedzania: na pełne zapoznanie się z ekspozycją warto przeznaczyć około 60–90 minut.Bilety standardowe: cena biletu wstępu online zaczyna się od około 21 euro.

Każdy kraj ma własne tradycje, jednak Węgry stworzyły wyjątkowy, prawnie chroniony system katalogowania swoich najcenniejszych dóbr narodowych, określanych jako hungarikuma. Od światowej klasy win i wyrazistych przypraw po mistrzowsko wykonaną porcelanę – hungarikum jest czymś więcej niż tylko produktem. To zbiorcze określenie wartości zasługującej na szczególne wyróżnienie. Symbolizuje ona najwyższy poziom osiągnięć, wyjątkowość oraz szczególną jakość dorobku narodu węgierskiego. Podstawy prawne: ustawa nr XXX z 2012 roku Oficjalne działania zmierzające do uporządkowania i usystematyzowania tych dóbr kulturowych rozpoczęły się na początku XXI wieku. W wyniku szerokiej współpracy społecznej i eksperckiej rząd Węgier przyjął ustawę nr XXX z 2012 roku o węgierskich wartościach narodowych i hungarikach. Ustawa ta ustanowiła formalne ramy prawne służące identyfikowaniu, ochronie i promowaniu najważniejszych skarbów Węgier zarówno na poziomie lokalnym, jak i międzynarodowym. Znane przykłady hungarików Oficjalny rejestr obejmuje kilka odrębnych kategorii, takich jak:rolnictwo i przemysł spożywczy;zdrowie i styl życia;środowisko zbudowane;dziedzictwo kulturowe;środowisko przyrodnicze;rozwiązania przemysłowe i techniczne;turystyka i gastronomia;sport.Niemal 100 wartości otrzymało już ten tytuł, ukazując bogactwo i różnorodność węgierskiego dziedzictwa. Do najbardziej rozpoznawalnych przykładów należą: Rolnictwo i przemysł spożywczy Dziedzictwo kulturowe Jak dana wartość zostaje hungarikum? Uzyskanie tego tytułu nie jest wynikiem odgórnej decyzji władz państwowych. Proces przebiega oddolnie i opiera się na ścisłej procedurze określanej jako Piramida Wartości Narodowych. Wyjątek dotyczący UNESCO W systemie tym istnieje również uproszczona ścieżka. Zgodnie z ustawą z 2012 roku każde węgierskie miejsce lub tradycja wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO mogą zostać automatycznie uznane przez komitet za hungarikum.Dotyczy to między innymi panoramy Dunaju w Budapeszcie oraz Dzielnicy Zamku Królewskiego w Budzie. Więcej informacji o hungarikach można znaleźć na stronie:https://www.hungarikum.hu/en

W latach 1892–1954 Ellis Island było dla milionów imigrantów główną bramą prowadzącą do realizacji amerykańskiego snu. Już pierwszego dnia działalności stacji, 1 stycznia 1892 roku, przybyła tam 17-letnia Annie Moore z Cork w Irlandii, która jako pierwsza zeszła ze statku, prowadząc za sobą grupę około 700 pełnych nadziei przybyszów. Doświadczenie przyjazdu do Ameryki zależało jednak w dużym stopniu od tego, ile pieniędzy dana osoba miała przy sobie. Historia dwóch klas społecznych Już na samym początku procedura imigracyjna ujawniała wyraźny podział ekonomiczny. Utrwalanie historii: portrety Shermana Znaczna część współczesnych wyobrażeń o tamtej epoce pochodzi z fotografii wykonanych przez amatora Augustusa Shermana. W latach 1892–1925 pracował on jako główny urzędnik rejestracyjny na Ellis Island, co dawało mu wyjątkowy dostęp do przybywających imigrantów. Sherman wykonywał niezwykłe portrety osób ubranych w tradycyjne stroje ludowe. Fotografowani byli najczęściej ludzie czasowo zatrzymani na wyspie, oczekujący na bilety na dalszą podróż, pieniądze lub członków rodziny, którzy mieli ich odebrać. Z czasem fotografie te zdobyły szerokie uznanie: Lata największego napływu i zaostrzenie ograniczeń Rok 1907 był najbardziej intensywnym okresem w historii stacji. Rekord padł w kwietniu, kiedy w ciągu jednego miesiąca na Ellis Island przybyło 11 747 imigrantów. W przypadku osób, które zostały dopuszczone do wjazdu, pobyt na wyspie trwał zwykle od trzech do pięciu godzin. Urzędnicy dokładnie oceniali wykonywany zawód oraz sytuację finansową przybyszów. Preferowano osoby dysponujące choćby niewielką sumą pieniędzy, która miała pomóc im rozpocząć życie w nowym kraju. Odmowę wjazdu otrzymywało około dwóch procent imigrantów. Najczęstszymi powodami były wcześniejsze konflikty z prawem, poważne zaburzenia psychiczne lub choroby zakaźne. W latach 20. XX wieku stosunkowo otwarty system zaczął przekształcać się w politykę ścisłych ograniczeń. Nowe przepisy wprowadziły limity procentowe dla poszczególnych grup etnicznych, wyraźnie faworyzując imigrantów z Europy Północnej i Zachodniej kosztem osób przybywających z Europy Południowej i Wschodniej. W późniejszych latach ośrodek na Ellis Island coraz częściej pełnił funkcję miejsca przetrzymywania osób przeznaczonych do deportacji oraz centrum obsługi postępowań deportacyjnych. Podczas II wojny światowej jego rola zmieniła się całkowicie — wyspa była wykorzystywana jako miejsce internowania mieszkających w Stanach Zjednoczonych obywateli Niemiec, Włoch i Japonii. Źródło:https://publicdomainreview.org/collection/portraits-of-ellis-island-immigrants/