Każdy kraj ma własne tradycje, jednak Węgry stworzyły wyjątkowy, prawnie chroniony system katalogowania swoich najcenniejszych dóbr narodowych, określanych jako hungarikuma.
Od światowej klasy win i wyrazistych przypraw po mistrzowsko wykonaną porcelanę – hungarikum jest czymś więcej niż tylko produktem. To zbiorcze określenie wartości zasługującej na szczególne wyróżnienie. Symbolizuje ona najwyższy poziom osiągnięć, wyjątkowość oraz szczególną jakość dorobku narodu węgierskiego.
Podstawy prawne: ustawa nr XXX z 2012 roku
Oficjalne działania zmierzające do uporządkowania i usystematyzowania tych dóbr kulturowych rozpoczęły się na początku XXI wieku. W wyniku szerokiej współpracy społecznej i eksperckiej rząd Węgier przyjął ustawę nr XXX z 2012 roku o węgierskich wartościach narodowych i hungarikach. Ustawa ta ustanowiła formalne ramy prawne służące identyfikowaniu, ochronie i promowaniu najważniejszych skarbów Węgier zarówno na poziomie lokalnym, jak i międzynarodowym.
Znane przykłady hungarików
Oficjalny rejestr obejmuje kilka odrębnych kategorii, takich jak:
rolnictwo i przemysł spożywczy;
zdrowie i styl życia;
środowisko zbudowane;
dziedzictwo kulturowe;
środowisko przyrodnicze;
rozwiązania przemysłowe i techniczne;
turystyka i gastronomia;
sport.
Niemal 100 wartości otrzymało już ten tytuł, ukazując bogactwo i różnorodność węgierskiego dziedzictwa. Do najbardziej rozpoznawalnych przykładów należą:
Rolnictwo i przemysł spożywczy
- Tokaji Aszú
Światowej sławy słodkie wino deserowe pochodzące z historycznego regionu winiarskiego Tokaj. - Węgierska papryka
Intensywna i aromatyczna przyprawa pochodząca z regionów Segedynu i Kalocsy, stanowiąca jeden z fundamentów kuchni węgierskiej. - Fröccs
Orzeźwiający napój przygotowywany z wina i wody sodowej, mieszanych w określonych proporcjach. Jest szczególnie popularny latem, między innymi w budapeszteńskich ruin pubach. - Zupa gulaszowa – gulyásleves
Tradycyjna, sycąca zupa przygotowywana z długo gotowanej wołowiny i ziemniaków, obficie doprawiona papryką. - Węgierskie psy pasterskie i myśliwskie
Do hungarików zaliczono charakterystyczne węgierskie rasy psów, takie jak komondor, puli, mudi, kuvasz, pumi oraz wyżeł węgierski.
Dziedzictwo kulturowe
- Porcelana z Herend
Luksusowa, ręcznie malowana porcelana, która od XIX wieku cieszy się międzynarodowym uznaniem. - Sztuka ludowa Matyó
Bogato zdobione, wielobarwne hafty kwiatowe charakterystyczne dla tradycyjnej społeczności Matyó zamieszkującej północne Węgry. - Busójárás w Mohaczu
Żywiołowy, sześciodniowy karnawał związany z wypędzaniem zimy. Jego uczestnicy zakładają przerażające drewniane maski i ciężkie kożuchy z owczej skóry.
Jak dana wartość zostaje hungarikum?
Uzyskanie tego tytułu nie jest wynikiem odgórnej decyzji władz państwowych. Proces przebiega oddolnie i opiera się na ścisłej procedurze określanej jako Piramida Wartości Narodowych.
- Zgłoszenie
Każdy może zgłosić określoną wartość, wypełniając standardowy formularz wniosku. - Zbiór lokalny
Zgłoszona wartość jest oceniana, a następnie może zostać wpisana do lokalnego, gminnego lub regionalnego zbioru wartości. - Wartość o znaczeniu ogólnokrajowym
Jeżeli dana wartość ma szersze znaczenie, może zostać zgłoszona do Kolekcji Węgierskich Wartości. - Status hungarikum
Na końcowym etapie wartość jest oceniana przez oficjalny Komitet Hungarikum. Po zatwierdzeniu zostaje wpisana do najbardziej prestiżowej Kolekcji Hungarików.
Wyjątek dotyczący UNESCO
W systemie tym istnieje również uproszczona ścieżka. Zgodnie z ustawą z 2012 roku każde węgierskie miejsce lub tradycja wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO mogą zostać automatycznie uznane przez komitet za hungarikum.
Dotyczy to między innymi panoramy Dunaju w Budapeszcie oraz Dzielnicy Zamku Królewskiego w Budzie.
Więcej informacji o hungarikach można znaleźć na stronie:
https://www.hungarikum.hu/en
