Turystykę korzeni można rozumieć jako połączenie własnego pochodzenia, autentycznej ciekawości i odkrywania świata takim, jaki jest.
Dostarczanie wiedzy, umiejętności i możliwości
Pierwszy krok można z łatwością wykonać już w szkole, ponieważ jest to miejsce, w którym spędzamy znaczną część życia. Oczywiście rozbudzanie zainteresowania własnymi korzeniami oraz pomaganiem innym w ich odkrywaniu nie jest wyłącznie obowiązkiem nauczycieli i szkół. Potrzebna jest zatem szersza współpraca różnych grup i instytucji.
czniowie mogą nauczyć się korzystać nie tylko z własnych wspomnień, lecz także z osobistych historii zapisanych, opowiedzianych lub przekazanych przez innych:
- rodzinę, przyjaciół i krewnych,
- nauczycieli i trenerów,
- organizacje turystyczne,
- społeczności diaspory,
- władze lokalne.
Odwiedzanie takich miejsc jak archiwa, biblioteki, muzea, miejsca związane z migracjami oraz dawne obiekty przemysłowe i wiejskie może również pomóc w nawiązaniu głębszej więzi z własnymi korzeniami. Szczególnie ważną rolą szkół, zwłaszcza szkół turystycznych i placówek kształcenia zawodowego, jest pokazanie:
- czym jest turystyka korzeni i że taka forma turystyki istnieje,
- dlaczego jest ważna i interesująca,
- jaka wiedza i jakie umiejętności są potrzebne, aby rozpocząć poszukiwania,
- jak postawić pierwsze kroki i zacząć odkrywać własne korzenie.
Nie tylko projekt klasowy
Zacznijmy od prostego projektu klasowego dotyczącego czegoś powszechnie znanego, a jednocześnie często nie do końca odkrytego: DRZEWA GENEALOGICZNEGO.
Punktem wyjścia może być nawet jedno rodzinne zdjęcie. Uczniowie najpierw próbują ustalić, gdzie zostało wykonane i kogo przedstawia. Może to skłonić ich do dzielenia się historiami własnych rodzin.
Stworzenie drzewa genealogicznego może wzbudzić pierwsze zainteresowanie uczniów ich pochodzeniem. Mogą oni zamieścić w nim nie tylko zdjęcia członków rodziny, lecz także opowiadane przez nich historie, informacje o tym, czym się zajmowali, fragmenty noszonych przez nich ubrań lub charakterystyczne przedmioty, a nawet przepisy potraw, które przygotowywali. Chodzi nie tylko o poznanie twarzy przodków, lecz także ich cech, zajęć i ról pełnionych w społeczeństwie.
Takie działanie może następnie doprowadzić do krótszej lub dłuższej podróży do miejsca, w którym żyli przodkowie któregoś z uczniów. Nie powinna to jednak być zwykła wycieczka – warto uczynić ją wartościowym doświadczeniem edukacyjnym. Uczniowie mogliby niemal samodzielnie zaplanować podróż do swoich korzeni, oczywiście przy wsparciu nauczyciela, z wykorzystaniem wskazówek organizacji turystycznych i przy współpracy władz lokalnych.
Najważniejszym zadaniem jest więc najpierw wzbudzenie zainteresowania turystyką korzeni. Drugim krokiem jest przekazanie podstawowej wiedzy i umiejętności potrzebnych do prowadzenia poszukiwań, a trzecim – umożliwienie uczniom wykorzystania ich w praktyce. Możemy być zaskoczeni, jak wiele są w stanie się w ten sposób nauczyć i jak dużo wynieść z takiego doświadczenia. Możliwości rozwijania turystyki korzeni istnieją niemal wszędzie – trzeba tylko otworzyć drzwi.
References
European Commission. (n.d.). Cultural heritage and education. Culture and Creativity.
Li, T., McKercher, B., & Chan, E. (2020). Towards a conceptual framework for diaspora tourism. Current Issues in Tourism, 23(17), 2109–2126.
Tomczewska-Popowycz, N. (2024). Turystyka sentymentalna Polaków do Ukrainy Zachodniej. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.
UNESCO. (n.d.). Safeguarding intangible cultural heritage in education.
UNWTO. (2012). Tourism and Intangible Cultural Heritage. Madrid: World Tourism Organization.
